parametry ekspozycji jak robić dobre zdjęcia krajobrazowe focus to infinity

#02 Jak robić dobre zdjęcia krajobrazowe – Parametry ekspozycji

Zobacz ten poradnik na YouTube!

W poprzednim odcinku poznaliśmy tajniki kompozycji. Wiemy jak skadrować ujęcie w taki sposób by było ono atrakcyjne. Dlatego nadszedł czas by popracować nad poprawnymi parametrami ekspozycji. Najlepsze rezultaty w fotografii krajobrazowej osiągniemy gdy odsuniemy na bok tryb automatyczny czy też krajobrazowy, a zdecydujemy się na ujarzmienie trybu manualnego. Pozwala on kontrolować wszystkie aspekty tworzenia zdjęcia. Zacznijmy więc od wyjaśnienia na co tak naprawdę mamy wpływ?

1. Ogniskowa obiektywu

Popularnie rzecz ujmując jest to tzw zoom. wyrażana jest w milimetrach, a podana na obudowie obiektywu. Niskie wartości np. 24mm zapewniają nam szeroki kadr natomiast wysokie wartości ogniskowej to zbliżenia. Decyduje ona przede wszystkim o kompozycji natomiast wspominam tutaj o niej z dwóch powodów.
Czas naświetlania jest powiązany z ogniskową poprzez regułę mnożenia czasu x2 w stosunku do ogniskowej – w dalszej części tekstu dowiesz się dlaczego. Dodatkowo wiele obiektywów ma zmienną przysłonę w stosunku do długości ogniskowej co również ma wpływ na ostateczny wygląd zdjęcia – wyjaśnię to kilka linijek niżej.

2. Czas naświetlania

Zwykle wyrażany w ułamkach sekund. Decyduje on o tym jak długo migawka pozostanie otwarta co jest jednoznaczne z ilością światła która trafi na matryce tworząc w ten sposób zdjęcie. Im dłuższy czas naświetlania np. 1/60 sekundy tym więcej światła trafia do aparatu więc jaśniejsze zdjęcie i analogicznie krótszy czas (np. 1/200) = mniej światła więc otrzymujemy ciemniejsze zdjęcie.
W tym miejscu musimy pamiętać o tym, że im dłuższego czasu używamy tym większe jest ryzyko wykonania nieostrej fotografii w wyniku poruszenia aparatem. Dobrą zasadą dzięki której unikniemy poruszenia zdjęcia jest stosowanie czasów 2x większych niż ogniskowa. Czyli jeśli fotografujemy zbliżenie jakiegoś fragmentu ogniskową 200 mm to dla uzyskania nieporuszonego zdjęcia powinniśmy ustawić czas naświetlania minimum 1/400 sekundy. Fotografując szeroko, np. ogniskową 35 mm możemy ten czas wydłużyć do 1/70.

3. Przysłona obiektywu

To element zbudowany z listków którym regulujemy otwór w obiektywie przez który wpada strumień światła. Bez wchodzenia w zawiłe techniczne szczegóły decyduje ona dwóch kwestiach – podobnie jak czas naświetlania ma wpływ na jasność zdjęcia poprzez kontrole wielkości otworu co jest równoznaczne z ilością wpadanego światła. Dla przykładu przysłona f/2.8  to szeroko otwarty otwór dlatego mamy więcej światła i zdjęcie jest jaśniejsze. Analogicznie przesłona f/8 to otwór przymknięty = mniej światła więc ciemniejsze zdjęcie.
Wszystko byłoby proste gdyby nie fakt, że przysłona kontroluje również głębię ostrości. I tak oto szeroki otwór, dajmy na to f/2.8 to mała głębia ostrości – czyli jeśli scena zawiera bliski pierwszy plan to musimy liczyć się z tym, że ustawiając ostrość na oddalone elementy krajobrazu pierwszy plan zostanie rozmazany. Oczywiście w krajobrazie zwykle zależy nam na jak największej głębi ostrości, czyli żeby każdy element fotografii był wyraźny dlatego przymykamy przysłonę do taki wartości jak f/8 czy nawet f/16 dzięki czemu wszystkie plany są ostre.

4. Czułość ISO

Starsze pokolenie na pewno doskonale pamięta analogowe aparaty do których kupowało się film – wówczas dokonywało się wyboru czułości. W świecie cyfrowej fotografii parametr ten, jak nazwa wskazuje, reguluje czułość matrycy na światło. ISO 100 to niska czułość czyli potrzebujemy więcej światła by uzyskać poprawnie naświetlone zdjęcie, analogicznie ISO 3200 to wysoka czułość więc tego światła potrzebujemy mniej by uzyskać to samo naświetlenie. Z powodów technologicznych im wyższy parametr czułości tym gorsza jakość zdjęcia gdyż mamy do czynienia z wzrostem zaszumienia fotografii. Szum to niepożądane zjawisko objawiające się utratą detali. Chcąc zniwelować to zjawisko do minimum zachowując przez to najwyższą jakość starajmy się używać jak najniższych czułości.

5. Balans bieli

Światło ma różną temperaturę barwową. Zwykła domowa żarówka daje nam ciepłe, żółte światło natomiast światło LED jest zimne i zawiera niebieską dominantę. Na zewnątrz mamy podobne zjawisko. Bezpośrednie słońce podczas bezchmurnego nieba daje nam inne światło niżeli słońce rozproszone przez chmury. Korzystając z gotowych ustawień musimy wskazać aparatowi w jakich warunkach fotografujemy by ten mógł poprawnie odwzorować kolory. Jeśli fotografujemy w formacie RAW to parametr ten schodzi na dalszy plan, wyjaśnię to przy okazji omawiania formatów zdjęć.

6. Znaleźć zloty środek

Gdy znamy już wszystkie parametry którymi sterujemy by wykonać zdjęcie pozostaje nam już tylko odpowiednio je dobrać. Cała sztuka polega na osiągnięciu kompromisu pomiędzy tym co chcemy zrobić, a tym na co pozwalają nam warunki oświetleniowe.

Pomaga nam w tym przedziałka ekspozycji.  By z powodzeniem korzystać niej podczas fotografowania krajobrazów należy wpierw ustawić pomiar światła aparatu na matrycowy lub wielosegmentowy. W każdym aparacie robi się to w inny sposób więc musisz poszukać w instrukcji rozdziału pomiar światła. Pomiar matrycowy sprawia, że aparat analizuje cały kadr pod względem oświetlenia. Teraz, ustawiając parametry zdjęcia możemy zaobserwować na skali jaki uzyskamy efekt. Punktem idealnym jest 0, wartości ujemne wskazują zwykle niedoświetlenie a wartości dodatnie prześwietlenie. Użyłem słowa zwykle gdyż mimo zaawansowania technologicznego aparatów zawsze powinniśmy poświęcić chwile na sprawdzenie czy zdjęcie które wykonaliśmy jest odpowiednio naświetlone. Zdarza się bowiem tak, że w pewnych warunkach osiągniemy lepsze rezultaty jeśli naświetlimy zdjęcie mocniej lub słabiej niż wskazywał by na to aparat.

Finalnie w większości sytuacji chcielibyśmy mieć:

  • jak najniższą czułość, dzięki czemu mamy wysoką jakość zdjęcia
  • krótki czas naświetlania – unikamy w ten sposób poruszenia zdjęcia
  • przymkniętą przesłonę – by wszystkie elementy krajobrazu były ostre

Niestety w wielu wypadkach nie będziemy mogli zastosować takich ustawień gdyż wszystkie one spowodują, że ilość światła wpadającego na matrycę będzie za mała do poprawnego naświetlenia zdjęcia. Dlatego operujemy tymi parametrami szukając złotego kompromisu.

Z tego powodu w fotografii krajobrazowej statyw jest bardzo przydatnym narzędziem gdyż dzięki niemu rozwiążemy większość dylematów związanych z ekspozycją. Dzięki stabilnemu ułożeniu aparatu możemy zastosować długie czasy naświetlania, to pozwala nam zmaksymalizować jakość zdjęcia obniżając czułość i umożliwia zastosowanie dowolnej przesłony.

Oczywiście należy pamiętać, że nie ma jednego najlepszego schematu ustawień dzięki którym wykonamy perfekcyjne zdjęcie. Mnogość warunków oświetleniowych podczas których fotografujemy czy też stworzenie odpowiedniego klimatu na fotografii sprawia, że za każdym razem będziemy musieli chwilę powalczyć o poprawną ekspozycję jednak im częściej fotografujemy tym naturalniej to przychodzi.

Dodaj komentarz